پايگاه جامع سلامت، آموزش و هوشمندي كودكان مطابق با استانداردهاي جهاني و بومي

رشد و تحول کودک

رشد و تحول با هم تفاوت دارند اما مکمل یکدیگرند. رشد و تحول تغییراتی است که به شکل تدریجی و منظم و مستمر در کودک رخ مي دهد. تدریجی بودن به این معناست که این تغییرات یک دفعه ایجاد نمی شود بلکه طی مراحلی شکل می گیرد. منظور از منظم بودن فرآیند رشد و تحول این است که تغییرات از نظم خاصی پیروی می کند وبا تفاوت هایی، در کودکان مشاهده می شود. معنای استمرار فرآیند رشد و تحول این است که این تغییرات در تمام طول زندگی رخ می دهد و متوقف نمی شود.

رشد جنبه کمّی دارد و با مقدار و اندازه مشخص می شود مانند افزایش قد و وزن. اما تحول عبارتست از تغییرات کیفی که کارکردها و مهارتها را نشان می دهد مانند تحول زبان به صورت بیان صداها، کلمات، جملات، درک مطلب، و سایر مهارت های کلامی. 

 

عوامل تعیین کننده رشد و تکامل: خصوصیات ژنتیک و ارثی ، تغذیه ، سن ، جنس ، محیط فیزیکی ، عوامل روان شناختی، آلودگی های عفونی و انگلی، عوامل اقتصادی و سایر عوامل از جمله رتبه تولد،فاصله کودکان،وزن تولد،آموزش والدین هستند.

تعریف رشد : رشد یعنی افزایش قد ووزن در طول زمان . بهترین راه تشخیص رشد طبیعی ، وزن کردن منظم کودک است . متوسط وزن کودک در بدو تولد ۳۲۰۰ گرم ( محدوده طبیعی آن ۲/۵ تا ۴/۵ کیلو گرم ) قد ۵۰ سانتیمتر و دور سر ۳۵ سانتیمتر است . در رو زهای اول پس از تولد نوزادان معمولا ۱۰-۷ درصد وزن خود را از دست می دهند و در روز دهم به وزن موقع تولد می رسند .

تنها راه ارزیابی ، استفاده از منحنی های رشد مرجع یا استاندارد است که بر اساس وزن ، قد ، دورسر و یا شاخص های تن سنجی کودکان سالم و خوب تغذیه شده تهیه شده است.

کارت رشد بعنوان یک ابزار پایش رشد دامنه اندازه ها را برای هر کودک سالم در هرسن نشان می دهد .

روند وزن گیری اطفال: نوزادان ۳ تا ۳و نیم کیلو

۵ ماهگی دوبرابر وزن تولد

یک سالگی ۳ برابر وزن تولد

۲ سالگی ۴ برابر وزن تولد

تا زمان بلوغ سالیانه ۲۲۵۰-۲۷۵۰ گرم

تغییرات قد: قد تولد ۵۰ سانتیمتر

، افزایش قد : سال اول ۲۵ سانتیمتر ،

سال دوم ۱۲ -۱۳ سانتیمتر ،

تا زمان بلوغ سالیانه ۵ -۶ سانتیمتر

تغییرات دور سر : دورسر تولد ۳۵ سانتیمتر

افزایش دور سر : سه ماهه اول ۶ سانتیمتر ،

سه ماهه دوم ۳ سانتیمتر ،

۶ ماهه دوم ۳ سانتیمتر

مراقبت ایده آل از کودکان طبق الگوی زیر : سال اول ۸ بار

سال دوم ۳ بار

سال سوم تا هشتم سالی یک بار

.پایش رشد عبارت است از توزین دوره ای کودکان ، رسم منحنی رشد و انجام بموقع اقدامات لازم برای ارتقاءوضعیت تغذیه ای و پیشگیری از سوءتغذیه . با پایش رشد ، قادریم قبل از ایجاد تاخیر رشد جدی به مشکلات تغذیه ای یا بیماری که باعث آهسته شدن رشد و یا توقف رشد شده است ، پی ببریم .فایده این تشخیص زودرس ، توانایی اصلاح سریع اختلالات رشد است .پایش رشد یک خدمت بهداشتی است که نتایج بسیار خوبی در ارتقاء سلامت کودک دارد

چگونگی تفسیر خط رشد بر اساس نمودار رشد کودک

منحنی رشد رو به بالا (رشد مطلوب) : وقتی وزن کودک در مقایسه با وزن مراقبت قبلی او بیشتر شده باشد.از وصل کردن این دو نقطه ،خط یا منحنی روبه بالا(صعودی) رسم می شود. همانطور که در اولین تصویر نمونه از سمت چپ در پایین صفحه می بینید چون خط سبز کاملا موازی با خطوط منحنی های مرجع است،مفهوم آن این است که کودک به خوبی رشد می کند.در این حالت به مادر بگویید که رشد کودکش خوب است،مادر رابرای کارهای خوبی که انجام داده است،تشویق کنید واز او بخواهید بگوید چگونه منحنی رش کودک این موضوع را نشان می دهد. ممکن است منحنی رشدکودک زیر صدک ۳ ولی صعودی وبالا رونده باشد. این کودک دارای رشد مطلوب است وفقط جثه اش کوچک است.دراین صورت به مادر توصیه کنید،به تغذیه وبهداشت این کودک بیشتر توجه کند.

منحنی رشد رو به بالا با شیب کند(کندی رشد) : چنانچه وزن کودک در مقایسه با وزن مراقبت قبلی ائ بیشتر شده باشد ولی میزان افزایش وزن او کافی نباشد،ازوصل کردن این دو نقطه به هم خط یا منحنی رو به بالایی رسم می شود که موازی با منحنی های مرجع نیست. به این حالت ،منحنی رو به بالا با شیب کند گفته می شود ومفهوم آن این است که وزن کودکبه مقدار کافی اضافه نشده است ورشد او آهسته شده است .این حالت بویژه در مورد کودکان زیر ۳ سال بسیار مهم است و در صورت ادامه این حالت کودک دچار تاخیر رشد می شود .مهمترین اقدام پیدا کردن علت آن است تا بتوان در جهت رفع آن و اصلاح رشد کودک اقدام کرد.

 

 

To Top ↑